معرفی کتاب سفرنامه شاردن

 ژان شاردن متولد پاریس بود. او در سال 1075ق برای تجارت الماس به شرق آمد و هم زمان با سلطنت شاه عباس دوم به مدت شش سال در ایران زیست. از طرف شاه عباس دوم لقب «تاجر باشی» یافت. در زمان شاه سلیمان نیز چند سالی در ایران زندگی کرده و به کسب و کار مشغول بود.  در پایان سفر و زندگی در ایران کتابی قطور و پرمحتوا راجع به آن دوران به رشته تحریر در آورد که امروزه بی شک یکی از منابع مهم شناسایی ایران و سلسله صفوی است. او در مقدمه کتابش آورده است « تمایل شدیدی که به شناختن ایران و به نوشتن سفرنامه های دقیق و صحیح راجع به آن داشتم، مرا واداشت تا در این مدت به اندازه امکان و با کمال جدیت به تحصیل زبان فارسی و به شناسایی دقیق آداب و رسوم مردم این کشور بپردازم. از این رو مرتبا به دربار و دیوانخانه مراجعه کردم . با مردم و دانشمندان به گفتگو پراختم... تقریباً تمام طول و عرض کشور ایران را پیموده و همه جای آن را ... دیده ام» (ص 2)

درباره شهر اصفهان او به ذکر کلیاتی راجع به این شهر و زاینده رود پرداخته و مانند یک دوربین فیلمبرداری محلات آن روز شهر، آثار و ابنیه و کوچه ها را به تصویر کشیده است. در خلال آن به شرحی راجع به شخصیت های مورد گفتگو و یا نکاتی درباره اوضاع شهر و کشور را بیان می دارد. به دلیل جزئیات دقیقی که این سیاح از شهر اصفهان به دست می دهد، از طریق سفرنامه وی می توان شهر اصفهان را با دقت و جزئیات خوبی ترسیم کرد. نکته دیگر این که شاردن تا حدودی با اصول طراحی و نقاشی نیز آشنا بود و از بسیاری از بناهای شهر نقاشی کرده است. این نقاشی ها در پاریس و در همان سال های انتشار کتاب به در قالب یک کتاب جداگانه انتشار یافته است. (این کتاب که در قطع رحلی است در دانشگاه اصفهان موجود می باشد)

از سفرنامه شاردن چندین ترجمه در ایران موجود است:

1.در سال 1330 حسین عریضی بخش اصفهان آن را ترجمه کرده و به چاپ رسانید. این کتاب در سال 1379 بازنویسی شده و در اصفهان توسط انتشارات گلها با کوشش مرتضی تیموری به چاپ رسید.(تصویر بالا)

2.کامل ترین ترجمه مربوط به محمد عباسی است که در سال 1335 تا 45 کل ده جلد آن را ترجمه کرده و توسط انتشارات امیرکبیر به چاپ رسانید. بعد از آن مدت این ترجمه تجدید چاپ نشده است که جا دارد این انتشارات به تجدید چاپ آن اقدام نماید. در ده جلد گفته شده کل مسیر سفر و کلیاتی که شاردن راجع به اوضاع جامعه ایران عصر صفوی بیان می کند ترجمه شده است. اما در ترجمه حسین عریضی فقط بخش هایی از جلد هفت و هشت که مربوط به اصفهان می باشد آمده است.

3.اقبال یغمایی نیز در سال 1372 سفرنامه را در چهار جلد ترجمه کرده و توسط انتشارات طوس به چاپ رسانید.

4.میرسید علی جناب نیز به ترجمه بخش اصفهان این سفرنامه اقدام کرده و در پایان کتاب ارجمند خود «الاصفهان» آن را آورد. کتاب الاصفهان ابتدا در سال 1303ش به صورت چاپ سنگی در اصفهان انتشار یافت. بعدها از این کتاب الاصفهان نیز دو چاپ منتشر شد که یکی به کوشش عباس نصر و توسط نشر گلها بود (سال 1371) و دیگری را سازمان میراث فرهنگی و در سال 1376 به کوشش محمد رضا ریاضی انتشار داد.

5.گزیده و شرحی از سفرنامه شاردن که توسط «رانلد دبلیو فریر» تهیه شده وبود در سال 1384 توسط حسین هژیریان و حسن اسدی ترجمه شده و توسط انتشارات فرزان روز منتشر شد.

چهارباغ عصر صفوی

درباره خیابان چهارباغ کسانی که تصور می کنند از همان زمان اطراف آن مغازه بوده است باید بدانند شاردن این خیابان را چنین دیده است: اطراف این خیابان فرح انگیز دلپسند ، باغ های وسیع زیبایی است که هر یک دارای دو عمارت کلاه فرنگی است.که یکی بزرگتر و در میان باغ و مشتمل بر تالاری است که از هر طرف باز و در گوشه های آن اتاق ها و صندوق خانه هاست. و دیگری روی سردر باغ بنا شده و آن نیز از هر طرف باز است تا بتوان رفت و آمد مردم را در خیابان دید. (ص 118)

نکته: از این کلاه فرنگی های درون باغ فقط یک عدد امروز باقی  مانده که همان عمارت هشت بهشت باشد. سردرهای گفته شده همگی در دوره ظل السلطان ویران شده و اگر کسی بخواهد از این سردرها تصوری داشته باشد باید سردر باغ دولت آباد یزد را به خاطر بیاورد.

سفرنامه شاردن

ترجمه حسین عریضی

به کوشش مرتضی تیموری

با مقدمه فضل الله صلواتی

نشر گلها – اصفهان 1379

211صفحه

/ 0 نظر / 179 بازدید