انتشار هشتمین کتاب: اصفهان از نگاه اخگر

انتشار هر کتاب جای خوشحالی دارد،  اصفهان از نگاه اخگر هم هشتمین کتاب بنده که به تازگی جلد نخست آن توسط انتشارات سازمان فرهنگی تفریحی شهرداری اصفهان به بازار عرضه شد. این کتاب به همراه لوح فشرده همراه آن (که بعدا خواهد آمد) به حوزه زمانی اصفهان در دوره رضاشاه مربوط می شود و بر روی روزنامه اخگر متمرکز است:

روزنامه اخگر

روزنامه اخگر از آن روزنامه‌هایی است که در شناسایی و بازنویسی تاریخ اصفهان در دوره رضاشاه بسیار مفید فایده است. این روزنامه از سال  1307 الی 1321 در اصفهان منتشر می‌شد. به خاطر نگاه ویژه سردبیر روزنامه به مسایل شهری، و علاقه فراوان وی به پیشرفت شهر خویش، این روزنامه به خوبی این گونه اخبار و حوادث را پوشش می‌داد. سردبیر اخگر، امیر قلی امینی، از دوره دوم تا پایان دوره رضاشاه عضو انجمن شهرداری اصفهان بود. همین جایگاه اجرایی دیدگاه و توانایی کسب اطلاعات شهری را به او می‌داد که بخش‌هایی از آن در روزنامه اش منعکس می‌شد. از سوی دیگر روزنامه نگار بودن او و در دست داشتن افکار عمومی موجب شده بود بتواند در پیشبرد امور شهری از این پشتوانه سود جوید.

مسائل شهری در نگاه اخگر

ویژگی روزنامه اخگر آن بود که، برخلاف روزنامه‌های محلی دیگر، نگاه اصلییش را به مسایل شهری دوخته و به آن‌ها می‌پرداخت. خطی که تا به آخر نیز بر آن پیمان بود.  وی در جایی راجع به این علاقه و گرایش خود می‌گوید: «روزی که ما قدم در وادی روزنامه‌نگاری گذاردیم، قبل از هر چیز بر خود واجب شمردیم که برخلاف برخی از جراید ولایات، که اکثراً می‌‌خواهند در مسائل خارجی و داخلی داد سخن‌وری را داده باشند، چون روزنامه ما محلی است، مصالح اصفهان را بر هر چیز مقدم دانسته و مسائل مهمة مملکتی را به عهدة جراید مهمة مرکزی واگذار نماییم. شما باور می‌‌کنید کسی که امور خانة خود را نتوانسته باشد تحت تنظیم وانتظام آورده و حتی مصالح آن را تشخیص داده باشد، بتواند اصلاح نواقص امور محلة خود وخانواده‌های دیگر را ‌عهده‌دار شود؟ نواقص فلاحتی، صنعتی، معارفی و معایب اجتماعی و اخلاقی اهالی اصفهان و خرابی و بدی اوضاع بلدی آن با هزار دردهای دیگری، آیا برای ما کافی نیست‌؟ که هر یک را موضوع صد مقاله قرار داده و در اطراف آن قلم‌فرسایی نماییم؟

یکی از مسائل مهمة محلی را که ما از بدو امر روزنامه‌نگاری خودمان وجهة نظر و هدف مقصود خویش قرار داده‌ایم، حفظ آثار تاریخی اصفهان و مرمت و تجدید عمران آن‌هاست. به عقیدة ما اگر در اطراف این موضوع، که از لحاظ اهمیت تاریخی و اقتصادی شهر اصفهان نهایت اهمیت را داد، هر چند هم بحث کرده و قلم‌فرسایی نماییم تا وقتی که به منظور و مقصود مقدس خودمان نایل نیامده‌ایم تازه کار مهمی‌‌صورت نداده و ادای خدمتی ننموده‌ایم. »

 (روزنامه اخگر، تیر 1308)

نگاه امیرقلی امینی در مسایل شهری، دارای افقی بلند و آینده‌نگرانه بود. وی به طور مرتب مدیران شهر را هشدار می‌داد که در انجام پروژه‌های شهری دوره و زمان خود را ننگرند، بلکه در محاسبات خود آینده‌ای بس دورتر را در نظر داشته باشند. نظرات امیرقلی امینی در موقعی که استخوان‌بندی شهر اصفهان در حال شکل‌گیری بود، بسیار حایز اهمیت می‌باشد. هم او بود که مثلاً از شهرداران می‌خواست عرض خیابان‌ها را متناسب با احتیاجات پنجاه سال بعد بگیرند، و بسیار اتفاق می‌افتاد که نظر صائب وی مورد توجه قرار می‌گرفت. پس بی‌جا نخواهد بود اگر روزنامه اخگر را در تولد اصفهان تازه دخیل و مؤثر بدانیم.

ادامه مطلب   
نویسنده : عبدالمهدی رجائی ; ساعت ۱٠:٠۸ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۳/۳/٤

درباره فتح الله وزیر زاده بنیانگذار اخگر

فتح الله وزیر زاده یکی از روزنامه نگاران اصفهان بود. وی در سال 1299 روزنامه اخگر را راه اندازی کرد. ولی چون نمی توانست آن را به طور مرتب انتشار دهد، مدیریت آن را به امیرقلی امینی سپرد و خود در وزارت دادگستری استخدام شده و راهی شهرهای مختلف ایران گردید. وزیر زاده فرزند یکی از شخصیت های دربار ظل السلطان به نام میرزا اسدالله وزیر بود. فتح الله سرانجام در سال 1342 فوت کرد و روزنامه اصفهان به مدیریت امیرقلی امینی راجع به وی نوشت:...

آقای فتح الله وزیر زاده فرزند مرحوم میرزا اسدالله خان وزیر و موسس روزنامه اخگر که چندین سال زیر نظر مستقیم ایشان به طور هفتگی و گاهی به طور نامرتب انتشار می یافت و از خوشنام ترین و وزین ترین جراید اصفهان بود با قلم توانای این مرد پاک فطرت انتشار می یافت تا این که مرحوم داور وزیر دادگستری ایشان را که دارای تحصیلات قدیم و جدید و از فارغ التحصیل های دانشگاه بیروت بود، به عضویت دادگستری و سمت ریاست دادگاه بدایت استان کرمان منصوب نمود و از همین تاریخ از طرف ایشان مدیریت مسئول روزنامه مزبور به مدیر این روزنامه واگذار و به طور یومیه انتشار یافت.  مرحوم وزیر زاده پس از چند سال به سمت ریاست استیناف دادگستری کرمان ارتقا یافت و بعدا عهده دار ریاست دادگستری های خوزستن و فارس و اصفهان و در سال های اخیر به سمت مستشاری دیوان کشور برقرار تا این که در سه سال قبل بازنشست گردید. گاهی در تهران و گاهی در اصفهان عمر خود را سپری می ساخت. در همین اثنا مبتلا به مرض سرطان شد و برحسب تجویز پزشکان برای عمل جراحی به لندن عزیمت نمود ولی متأسفانه در نتیجه عمل مزبور جان به جان آفرین سپرده جنازه ایشان با هواپیما به اصفهان حمل گردید و روز قبل رسید و در مقبره خانوادگی واقع در تخت پولاد دفن گردید.

مرحوم وزیر زاده علاوه بر مراتب فضل و دانش و قریحه خاصی که در نویسندگی داشت، مردی بود صاحب شخصیت ممتاز اخلاقی که با هر کس در یک جلسه مصاحبت می فرمود، او را مجذوب سجایای خود می ساخت. در پاکدامنی و عفت نفس محققا نظیرش کمتر یافت می شود و از شدت احتیاط گاهی در رفتار قضایی خود خشک به نظر می رسید.  در عرض چند سال که او ریاست دادگستری استان اصفهان را داشت، احدی نتوانست کمترین ایرادی به طرز عمل و قضاوتش بگیرد.

ما این مصیبت را به عبدالله وزیر زاده مدیر گرامی روزنامه ارژنگ تسیلیت می گوییم.

روزنامه اصفهان،    20 شهریور 1342 .

  
نویسنده : عبدالمهدی رجائی ; ساعت ٩:۱٢ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٢/٧/٧

نقد و معرفی روزنامه اخگر (1321- 1307) روزنامه ای در خور اصفهان

امیر قلی امینی مدیر اخگر و اصفهان

این آخرین مقاله من است که در مجله مطبوعات بهارستان شماره 3 به چاپ رسیده است.

روزنامه‌ها در عرصۀ پژوهش‌های شهری معاصر، کمک زیادی به روشن شدن زوایای پنهان و از یاد رفتۀ تاریخ هر شهر می‌کنند. آنها به دلیل ماهیت خود به ابعاد گوناگون زندگی اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی یک شهر می‌پردازند. در روزنامه‌های محلی کمتر سخنی از رفت و آمد پادشاهان و سلسله‌ها و حتی دولت‌ها رفته است، آن چه یک روزنامۀ محلی را ارزشمند می‌کند آن است که بیشتر نگاهش را به حوادث و تحولات شهر معطوف کرده و با ذکر جزئیات و ریزبینی‌های بیشتری، نسبت به روزنامه‌های مرکز، بدان‌ها می‌پردازد. روزنامۀ اخگر، یکی از این روزنامه‌های محلی است که به تشریح رویدادهای اصفهان می‌پردازد...

ادامه مطلب   
نویسنده : عبدالمهدی رجائی ; ساعت ٩:٥٤ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۱/٩/٢٠

یادی از امیر قلی امینی

 

امیرقلی امینی را باید از جنبه‌های مختلف مورد بررسی قرار داد. او از بزرگان این شهر است که هنوز قدرش به درستی دانسته نشده است. امیرقلی امینی به مدت 14 سال با ادارة روزنامة وزین اخگر نقش زیادی در تنویر افکار مردم شهر و هدایت و راهنمایی مدیران شهر در پایه گذاری اصفهان نوین داشت. که این نقش را نه تنها از طریق قلم روزنامه نگاری خود بلکه از راه عضویت در چند دوره انجمن شهرداری اصفهان بر عهده  گرفت. از سوی دیگر وی پس از بسته شدن روزنامه اخگر، در سال 1321 خود روزنامه ای جداگانه به نام « اصفهان » را پایه گذاری کرد این این روزنامه که از فروردین 1322 آغاز به کار کرد تا سال 1354 مشغول به کار بوده و یکی از روزنامه‌های وزین این شهر گردید. همان گونه که خود در این متن آورده است، همین شخص در دوران نوجوانی از هر دو پا فلج گردید و باقی عمر را بر بستر و یا چرخ مخصوص گذراند، اما این مانع از آن نشد که در دورة رضاشاه اداره ومدیریت پرورشگاه اصفهان را بر عهده نگیرد و این مؤسسه را به بلندترین مقام خود نرساند. نیز بلند همتی و شکوه روح او از آنجا هویدا می شود که در زمان حیات و به سال 1352 کلیة اموال و خانة خود را به شهر اصفهان وقف کرد و بدین وسیله خود را در ردیف نام‌آوران این شهر نشانید. خانة او اکنون در خیابان کاشانی به نام وی و محفل اهل قلم و فرهنگ است. اما مهم‌تر از همه امیرقلی امینی برای ما مجموعه‌هایی گرانبها از مقالات و‌آثار قلمی زیاد در روزنامه‌ها و کتاب‌های (از جمله کتاب فرهنگ عوام داستان های امثال و چندین ترجمه دیگر)خود برجای نهاده که باید فرزندان این شهر به به جمع آوری و نشر آنها اقدم کنند. گفتنی است مجموعه ای از مقالات او در روزنامه اخگر که بر پایه گذاری و ترسیم اصفهان نوین تأکید دارد توسط صاحب این قلم تدوین شده که تحت عنوان « تحولات عمران و مدیریت شهری اصفهان در دورة پهلوی اول» توسط مرکز اصفهان شناسی به چاپ رسیده است. هم چنین خاطرات مفصلی از این مرد بزرگ نیز در دست آماده شدن برای چاپ می باشد.

امیر قلی امینی در متنی که در سال 1322 و در روزنامه «اصفهان» به چاپ رسانیده، پس از ذکر تاریخچة مختصری از زندگی خود، امیدها و ناامیدی‌های خود را در آن مقطع زمانی بیان داشته و از این قلم می توان فهمید ایران در پس از شهریور 20 برای امثال وی چه قدر تاریک و ناامیدکننده بوده است. این نوشته از این جهت اهمیت دارد که زندگی نامه خودنوشت یا اتوبیوگرافی می باشد.

راجع به زندگی و کارنامه امینی کتابی تحت عنوان سپیدار پایدار نیز توسط ارشاد اصفهان انتشار یافته است.

ادامه مطلب   
نویسنده : عبدالمهدی رجائی ; ساعت ٦:٥٩ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۸/٧