جشن زاینده رود (عصر ظل السلطان )

 

یاد باد آن روزگاران یاد باد!

زاینده رود بخشی از شکوه و عظمت دربار پادشاهان و حکام مستقر در اصفهان بود. در منابع تاریخی از جشنی سخن گفته شده است که پادشاهان صفوی خصوصاً شاه عباس بر کرانه زاینده رود بر پا می کردند. به همین دلیل نیز ظل السطان مایل بود که در جایگاه آن پادشاهان عظیم الشأن تفریحی برای خود دست و پا کند. اقدامی که هر ساله دولت انجام می داد آن بود که مواقع خاص ( اواخر بهار که آب رودخانه به حداکثر خود می رسید ) با بستن دریچه های پل خواجو ، و جمع شدن آب پشت آن ، دریاچه ای جهت قایق سواری و دیگر سرگرمی های آبی ایجاد می کرد. در این زمان نیز حکام، امرا و بزرگان دولت و نیز خارجیان مقیم اصفهان دعوت می شدند تا شاهد و بازیگر این جشن فرخنده باشند. به این ترتیب برای مردم عادی شهر نیز تفریحی در کنار رودخانه ایجاد می شد که مدتی از وقت آنها صرف تماشای قایق سواری ها و آتش بازی های آن می شد. دو خبر از روزنامه فرهنگ اصفهان این جشن درج می شود.این روزنامه در همان زمان ظل السلطان و توسط میرزا تقی خان حکیم باشی در اصفهان انتشار می یافت  قبلا باید بگوییم نصیب مردم عادی شهر از این جشن دور ایستادن و نگریستن بود.


چند روز است که حسب الاشاره ] ظل السلطان  [  صاحب منصبان سرکاری وعمّال شهر ، سراپرده ها و اسباب چراغان و کرجی های معمولة هر ساله را در کنار زاینده رود آماده کرده ، اردوی بســــیار باشکوهی برپا کرده اند . کَرَجی ها را در رودخانه انداخته ، هر روز عصر برای تماشا و گردش در رودخـــانه ازدحــام زیاد می شود وسه شب تمام امتداد رودخانه را از دو طرف پل خواجو تاپل چوبی چراغان کرده و آتش بازی بسیارخوبی بعمل آمد .

 شب دوم آتش بازی، میرزا تقی خان حکیم باشی سرکاری ، تمام صاحب منصبان خارجه و اعیان اصفهان را دعوت کرده ، تشریفات لازمه معمول داشته شد . اشخاصی که برای صرف شام در میز دعوت شده بودند بیست نفر بودند : چند نفر شاهزادگان عظام و خلیفة اعظم ارامنة ایران و هندوستان و سایر خلفا و پادریان مسیحی و صاحب منصبان انگلیسی و شرکاء کمپانی وغیره … پس از صرف شام و تماشای آتش بازی به منازل خود معاودت کردند

                                     « روزنامه فرهنگ اصفهان ، 10جمادی الاخر 1297 »

 

تعمیر پل خواجـو و قایق سواری مردم  

از جمله تعمیراتی که در مدت توقف چند ساله ] ظل السلطان [ در اصفهان به ظهور رسیده تعمیر پل های زاینده رود است. بخصوص  پل خواجو که قریب الانهدام بود. اکنون دو سال است که در کمال استحکام ، تعمیرات کامله یافته است و چند کرجی با لوازم آن ساخته شده است که هر ساله به هنگام طغیان آب  در اواخر بهار چند روز برای تعییش عموم اهالی ،کرجی ها را در رودخانه انداخته مردم در کمال خوبی در رودخانه سیر و گردش می‌کنند.

بنا بر این پل به نوعی است که در زمان بنا کردن و ساختن برای بستن و جمع شدن آب، جای تخته‌ها گذاشته اند و چون تخته ها را می‌انداخته اند بحیرة *وسیعی می‌شده که طول آن قریب نیم فرسخ و عرض آن از سیصد الی چهارصد ذرع بوده که اکنون هم به همان قسم بسته و آب جمع می‌شود. امسال موسیو مکنتر ، شریک کمپانی ، خواهش نمود که او نیز کرجی مخصوصی بسازد. اکنون مشغول ساختن است وتا‌ چندروز دیگر برای سیر در رودخانه حاضر می‌شود و چراغان و سایر لوازم تماشای عموم اهالی فراهم خواهد شد.

                                       « روزنامه فرهنگ 3 جمادی الآخر 1297»

برگرفته از کتاب تاریخ اجتماعی اصفهان در عصر ظل السلطان.

* ـ بحیره : دریاچه

  
نویسنده : عبدالمهدی رجائی ; ساعت ۸:٢٥ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۱/۱٠/٢٧