اداره ای به نام بلدیه به چه کار خواهد آمد؟؟ نظرات مردم یک صد سال پیش

 

برای جامعه‌ای که تازه با مؤسسات و سازمان‌های دولتی و عمومی ‌‌آشنا می‌‌شود، درک حوزه عمل و کارکرد سازمان‌ها و مؤسسات جدید مهم است. این نوشته که در یک صد سال پیش به سال 1325قمری و  درست هفت ماه پیش از تأسیس انجمن بلدیه و به دنبال آن ادارة بلدیه در روزنامه «انجمن مقدس ملی اصفهان» به چاپ رسید نشان می‌‌دهد مردم عصر مشروطه، پیش از تأسیس بلدیه چه تصویر و چه انتظاری  از مؤسسه مذکور  داشتند و لزوم آنرا چگونه می‌‌دیدند. نیز بخشی از مشکلات شهری اصفهان آن روزگار را به ما یادآور می‌‌کند. به طور خلاصه مشکلات شهری از نگاه این نوشته یکی امر نظافت شهر و دیگری موضوع تسطیح کوچه ها و خیابان ها بوده است.


«نظافت شهری که در واقع جزء ادارة بلدیه است، ولی در مثل شهر اصفهان که املاکش رشوه خوار است و همه روزه رعایا برای بردن خاکروبه از شهر به دهات مجبورند  و بدین وسیله معبرهای ما مشتمل بر کثافات و نجاسات و عفونات ‌‌‌فوق‌العاده است، ایجاد ادارة مخصوص با اجزای بسیار و عملجات فراوان لازم و واجب است و تأسیس چنین اداره‌ای برای اهالی فوایدش بسیار و منافع ظاهری و باطنش ‌بی‌شمار که از حد تحریر خارج است :

بالجمله فایدة آن پیروی دین مبین و احکام حضرت سیدالمرسلین (ص) که رکن رکین اوامر آن پیغمبر (ص) پاک نهاد، امر نظافت و طهارت است...دیگر از فوایدش حفظ‌الصحت عمومی‌‌است، که مسلم و مبرهن است کثافت و عفونت مورث هزار گونه امراض مزمنه وموجب اختلاف حواس و قوای بشریه است... فایدة دیگر عجالتاً جمع کثیری مردمان بیکار ما، که وجود آنها از جزء نظام عالم باطل و عاطل مانده، و اغلب از شدت فقر و فاقه و تنگدستی به سؤال مجبور، و بعضی به کارهای رذل پست نامشروع مشغول هستند، دراین اداره دارای شغل و کار مرفه‌الحال خواهند شد... این اداره در ممالک خارجه اهمیت ‌‌‌فوق‌العاده دارد که اغلب مایحتاج اهالی بدین اداره مرجوع است. مثل روشنی چراغ‌خانه‌ها و خیابان‌ها و کوچه‌ها و ممر آب در تمام عمارات و ضمانت امنیت اموال اهالی از سرقت و محافظت دکاکین و مغازه‌ها و غیره که با زحمات شاقه و اجزای متعدده این اداره تحمل می‌‌نماید....

ملاحظه نمایید عبور کالسکه و درشکه و گاری و مال سواری در معابر چه قدر اسباب عسرت و زحمت است و هر فردی از افراد اهالی در سال به چه اندازه به خسارت و کسر لباس از کثافت و ناهمواری کوچه‌ها دچار است و دستگاه کالسکه و درشکه و غیره چه مقدار کسر شکستن چرخ و ضایع شدن اسباب و علیل شدن اسب و از پا در آمدن مال‌های سواری  گرفتار مسلم است. اگر بزرگان در سال عشر مخارج تعمیرات درشکه و کالسکه و نعل‌بندی اسب وغیره و فقرا عشر تعمیرات در و دیوار خانه‌ها که از شدت گل و لای زمستان و گرد و خاک تابستان خراب و ضایع می‌‌شود به این اداره بدهند، یعنی خرج تسطیح و تنظیف معابر به طور صحیح نمایند، از تمام این صدمات و لطمات آسوده خواهند بود. که شوارع بزرگ وسیع تقسیم شود و برای عبور سواره و کالسکه و درشکه و گاری و حمولات،  وسط آن‌را خیابانی مسطح با سنگ ریزه و ریگ بسازند و روی آنرا با گل و آهک محکم نمایند و جنبین آنرا با جزئی ارتفاع برای عبور پیاده، از سنگ‌های قدری درشت‌تر، سنگ‌فرش نمایند. و هرچندین ذرع فاصله، چاهی برای دخول آب باران و برف حفر نمایند... کوچه‌های تنگ و باریک را به طرز مناسب، مسطح و با سنگ‌های ریزه، سنگ‌فرشی به فراخور وسعت، باز چاه‌ها به جهت آب بارش و برف که تقریباً مثل کنار خیابان خواهد شد. و عملجاتی به جهت جاروب و پاکیزه کردن و ازالة زبیله و کثافات به ترتیب مخصوص مقرر دارند و نیز به مناسبت لزوم در هر محلی چراغی برای روشنی نصب شود که در شب تار اهالی به هزار زحمت و آفت دچار نباشند.

برای سهولت امور، اسباب مخصوص و ماشین‌ها از فرنگستان به تهران وارد نموده‌‌اند که عمدة آنها اسباب تسطیح و کوبیدن زمینِ خیابان است. که با قوه‌ای از ذغال سنگ حرکت می‌‌نماید و نیز اسباب آب پاشی که با اسب حرکت می‌‌کند و اسباب‌های کوچک دستی که دارای دو ارّاده[1] است برای جاروب و اخذ کثافات از زمین، به توسط یک عمله حرکت می‌‌نماید و با کمال سهولت و آسانی به توسط این اسباب مقاصد مزبوره حاصل می‌‌شود و جلب این اسباب‌ها برای این اداره تدریجاً لازم خواهد شد.»

( روزنامه انجمن مقدس ملی اصفهان، سال اول، ش 8، 11 محرم 1325.)



[1] - شاید منظور ارابه باشد.

  
نویسنده : عبدالمهدی رجائی ; ساعت ۸:۳۳ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۱/۸/۱٦