دو خبر از ماه محرم و تکیه مسعودیه در اصفهان قاجاری

اصفهان نیز هم چون باقی شهرهای ایران در ماه محرم به عزاداری شهادت امام حسین (ع) مشغول می شد. نکته ای که در این خبرها می خوانیم آن که مساجد، تکایا و خانه های اعیان شهر محل عزاداری مردم بوده است. اما علاوه بر این ها از تکیه مسعودیه نام می برد. این تکیه که اکنون اثری از آن برجای  نیست، چیزی شبیه به تکیه دولت تهران بوده است. یک عمارت مدور که احتمالاً سقف آن مانند تهران توسط «پوش» محصور می شد. یعنی به دلیل بزرگی محیط داخل، نمی توانستند سقف بزنند بنابر این از پارچه های کلفت استفاده می کردند. این ساختمان را ظل السلطان درست کرد. گنجایش این تکیه که در محلی نزدیک عمارت چهلستون ساخته شده بود، حدود 4 هزار نفر بود.


خبر ساختن تکیه مسعودیه

چون ایام عاشورا و ماه تعزیه داری جناب خامس آل عبا … است ورسم شیعیان بر تعطیل امور دنیویه و تدارک لوازم تحصیل اجر اخروی است ، لهذا دراین دهة اول، مانند سنوات سابقه، جمیع اداره های حکومتی تعطیل است و صغیر و کبیر ، عالی و دانی ، لیلاً و نهاراً در تکیه مخصوص مسعودیه مشغول استماع ذکر مصایب شفیع روز جز حضرت سیدالشهدا علیه السلام هستند … علاوه بر مخارج سالیانه که برای روشنایی و اجرت اسباب های عاریتی ،که برای شکوه تکیه تحصیل و فراهم می شود، و قطع نظر از مخارج شام و نهار و قهوه و قلیان و چای و شمع و خلعت های خدام تکیه و صاحبان غرفه ها و مرثیه خوانان و شبیه سازان و انعام های آنها که تقریباً سالی دو هزار تومان می شود ، ] ظل السلطان [خدمت مخصوصی کرده اند که پس از این در روزگار از اعمال حسنه حضرت اشرف والا به یادگار محسوب خواهد شد … 

  خدمت نمایان و یادگار شایان مذکور این است که در شهر اصفهان  که ازاعظم  بلاد ایران محسوب می شود و به روزگار پیشین  مدتهای متمادی  پایتخـــت سلاطیـــن نامـــدار بوده ،  دراین ازمنة متأخره تکیة مخصوص برای تعزیت خانة حکومت که شایستة گنجایش جمعیت و احترامات مرعیه از جانب حکومت باشد نبود ، تا آنکه در سال 1293 هجریه ] ظل السلطان [ به صرافت طبع* مبارک اراده فرمودند که مکانی وسیع،که برای تعزیه داری حضــــرت خـــامس آل عبــــا« علیه السلام »شایسته باشد به وضعی که برای ازدحام مردان و زنان  گنجایش  داشته باشد  ، احداث  نماید.

 ] ظل السلطان [ به شخصه  نقشة آنرا با حسن وجیهی که مناسب اینگونه مجلس بود، رسم نمود ه و لوازم بنای این عمارت را فراهم کرده ،و معماران  را  احضار  فرموده، در جنب عمارت  مرحوم حاجی سیف الدوله  تکیة  مخصوصی  بسیار عـــا لی و فـــوق الامتیاز در انـــــدک زمانی از نو احداث کردند .

یکسال بیش نگذشت که همان قطعه زمین غیرمسکون برای بنای تکیه مزبور تعیین شد و عمارتی غایت القصوی *رفیع و منیع احداث فرمودند . اکنون علاوه بر غرفه ها و طاق نماها و اتاق هایی مخصوص که نشیمن اعزّه و اشراف است ، از قراری که مکرر تحدید شده است چهارهزار نفر مرد و زن در فضای تکیه برای تعزیه داری ازدحام می نمایند و تعداد چراغ های تکیه که شب ها افروخته می شود از چهلچراغ ها و دیوارکوب ها و سایر چراغ های قیمتی تقریبا به دو هزار می رسد

  «روزنامه فرهنگ، شماره 26 ، 4  محرم1296 »

خبر عزاداری

حلول ماه پر اندوه محرم الحرام سینة شیعیان 

را با ذکر مصایب آل اطهار رسول پر از اکدار و آلام نمود . در مساجد و تکایا واغلب خانه های اعیان و معارف شهر مشغول راسمة عزاداری می باشند. اغنیا و اصحاب یسار محض استجلاب فیوضات روحانیه ، خوان کرم گشوده ، محتاجین و فقراء سادات و طلاب را اطعام می نمایند . به عادت همه ساله بر حسب امر ]  ظل السلطان [  تکیة مسعودیه را غرفه بندی نموده ، جمیع غرفات تکیة مذکوره  با انواع چراغها تنویر و تزیین شده ، هر روز از یکساعت از روز بر آمده الی حـــوالی ظهر ، مشغـــول روضــه خوانی و تعزیه داری ….هستند .

                               «روزنامه فرهنگ شماره 492 ، 4 محرم 1305 »

 



* ـ به صرافت طبع : به میل خود ( دهخدا ،  ج9  )

* ـ غایت قصوی : حدنهایی ( معین ، ج 2 )

  
نویسنده : عبدالمهدی رجائی ; ساعت ۱۱:٤۱ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٢/۸/۱۸