کتاب تاریخ اصفهان (ابنیه و عمارات تتمه) از جلال همایی

 آخرین مجلد کتاب «تاریخ اصفهان» استاد جلال همایی در سال 1390 توسط پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی انتشار یافت. از این جمله که استاد همایی در ابتدای این مجلد نوشته است که «دفتر پاکنویس دیگری است مربوط به ابنیه و عمارات اصفهان که به خواست الهی و مدد توفیق او آغاز کردم. شب جمعه پنجم آبان ماه 1334 شمسی... امید است که به خیر و صلاح و صواب پایان یابد» آشکار می شود که تقسیم بندی و کلیت کتاب توسط استاد انجام پذیرفته است.  استاد همایی در ابتدای کتاب از مشقات پژوهش خویش سخن گفته است که «برای خواندن یک کتیبه و کشف یک سنگ لوح تاریخی، بسی راه ها پیموده ، آفتاب و گرد و خاک ها خورده ، بقعه های مخروبه را با دست و آستین رفته ... بسیاری از ابنیه را ده بار و بیست بار وارسی و نتیجه  را یادداشت کرده ام» به هر حال کار پژوهش تاریخ اصفهان استاد جلال همایی که شاید بیش از چهل سال طول کشیده است، اکنون کم کم راهی چاپخانه می شود و البته هر کدام حاوی نکات تازه و بدیعی هستند.این جلد از کتاب نیز که «ابنیه و عمارات» نام گرفته بیشتر به امامزادگان اصفهان می پردازد. امام زاده احمد، امامزاده اسماعیل، امامزاده درب امام، امامزاده هارون ولایت، و سرانجام به مسجد علی می رسد در خلال بحث ها نیز چند نکته تاریخی را پیش کشیده و جلو می برند از جمله این بحث ها قیام های امامان و امامزادگان علیه حکومت عباسیان می باشد که به مناسبت امامزاده درب امام به قلم رانده اند. در وصف هر امامزاده هم در تتبعات تاریخی خویش نسب آن امامزاده در مورد کاوش قرار داده و راجع به اصالت آن سخن می گوید. سپس به سراغ بنا رفته و کتیبه های بنا را بازگو نموده و تطورات هر دوره را بیان می دارد. از دیگر اشخاص مدفون در بقعه نیز یادی می نماید.

اما نکاتی از تاریخ اصفهان در این کتاب دیده می شود که برای یک مورخ اصفهان بسیار ارزشمند است. یکی داستان معجزه سازی هارون ولایت است که در یک صدسال پیش اتفاق افتاد و نه ماه مردم اصفهان را درگیر خود نمود. این ماجرا در صفحات 189 الی196 گفته شده است. هم چنین داستان بز پاقلعه و داستان معجزه آردچی که استاد بازگفته و بر جهالت عوام بسیار تأسف خورده است. (البته استاد بعضی را در مقدمه دیوان طرب ذکر کرده بودند) در نهایت هم گفته است «راقم سطور بسیار تأمل کردم که واقعه هارون ولایت و اشباه و نظایر آن را در تاریخ اصفهان اصلاً متعرض نشوم و نادیده بگیرم. اما سنت تاریخ نویسی که باید قضایا را همان طور که واقع شده است بنویسند مرا بر آن داشت که عین وقایع را بدون اظهار نظر و قضاوت شخصی درباره اشخاص» بنگارم (ص 197)

این مجلد از تاریخ اصفهان در 246 صفحه و توسط پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی انتشار یافته است.

قیمت 5000 تومان

  
نویسنده : عبدالمهدی رجائی ; ساعت ۱۱:٠٤ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٢/٦/٢٦