سفرنامه پییترو دلاواله (معرفی کتاب )

پیترو دلاواله یک جهانگرد ایتالیایی بود که در سال 1027ق به ایران آمد و مدت شش سال در ایران بود. او در طی اقامت و سفر خویش نامه هایی را به یکی از دوستانش در ناپل می فرستد که مجموعه این نامه ها بعدا توسط خود وی تنظیم شده و به صورت کتابی در آمد. بخشی از این کتاب در سال 1348 به وسیله شجاع الدین شفا ترجمه و انتشار یافت اما گویا حتی همه آن چه مربوط به ایران بوده نیز نشر نیافته بود، بنابر این در سال 1380 محمود بهفروزی کل کتاب را ترجمه و تحت عنوان «سفرنامه پیترو دلاواله» توسط نشر قطره و در دو جلد قطور (مجموعاً 1800 صفحه) انتشار داد. دلاواله بدون داشتن مأموریت رسمی از پادشاهان اروپا به ایران آمده بود و قصد او اول ارضای حس کنجکاوی و بعد تحریک کردن پادشاه ایران به جنگ با ترکان عثمانی و دیگر جمع آوری کتب خطی و ارسال آن به اروپا بود. یکی از مشخصات این سفرنامه آن است که به آداب و رسوم مذهبی و نیز ملی ایرانی توجه زیادی نشان داده و آن ها را به شکل مفصل توصیف کرده است. ماجرای قربانی کردن شتر در اصفهان در روز عید قربان، برگزاری مراسم محرم و آداب و رسومی از این دست در سفرنامه وی بسیار مورد توجه قرار گرفته اند.

یک نمونه:

یکی ازتفریحات شاه عباس آن بود که بعضی شب ها اعلام می کرد یک جشن خیابانی برگزار شود. البته جشنی مخصوص زنان : «روز بعد که مشعل ها و زینت ها آلات جشن در با نظم و ترتیب مشخص در جای خود چیده شده بود، شاه دستور داد شب هنگام تمام چراغ ها را روشن کنند و تمام مردان شهر در خانه ها مانده و به کوچه ها نیایند و برای نگه داری و محافظت از مغازه ها، زن ها را بفرستند. چون قصد دارد خانم های دربار را برای بازدید این شکوه و جلال به گردش ببرد. ضمناً سفارش کرد خانم های متشخص و اعیان به خیابان ها بیایند... »

 (دلاواله ، 1380 ، ج 1 ، ص 881)

 در صفحات بعد دلاواله شرح جشن شبانه و تقدم و تأخیر رژه زنان و حتی خیابان ها و مغازه های گذرنده را توصیف کرده است.

مطالعه این سفرنامه شیرین ما را به روزگار چهارصد سال پیش با تمام جزئیات و ریزه کاری ها می برد.

یاآوری این ترجمه جدید که بسیار کامل تر است، بدین جهت اهمیت دارد که بعد از ده سال هنوز مقالاتی انتشار می یابد که ترجمه پیشین را منبع خود قرار داده و به آن ارجاع داده اند. گویا نویسنده محترم از این ترجمه خبردار نشده است.

  
نویسنده : عبدالمهدی رجائی ; ساعت ٩:٢٤ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٢/۳/٤